Artan maliyetler ve döviz kurları nedeniyle sıfır traktöre ulaşmak her geçen gün zorlaşıyor. Bu yüzden birçok çiftçi için en mantıklı seçenek, iyi durumdaki ikinci el traktörlere yönelmek. Ancak doğru adımları atmazsanız, “uygun fiyatlı fırsat” diye girdiğiniz yolda hem zamanınızı hem paranızı kaybedebilirsiniz.

İşte ikinci el traktör alırken dolandırılmamak için mutlaka dikkat etmeniz gereken 8 kritik adım:

1. “Pazarlık Öncesi Araştırma”: Piyasa Fiyatını Bilmeden Yola Çıkmayın

Dolandırıcılığın ilk zemini, alıcının piyasa fiyatını bilmemesi ile hazırlanır.

• İnternette aynı marka ve modele ait ilanları inceleyin.
• Traktörün model yılı, beygir gücü, çekiş tipi (2WD/4WD), kabinli/kabinsiz olduğuna göre fiyat skalasını çıkarın.
• Bulunduğunuz bölgedeki bayiler ve yerel galerilerle konuşup yaklaşık ikinci el bandını öğrenin.

Elinizde net bir fiyat aralığı olursa, “Bu fiyata kaçmaz abi” diye başlayan cümlelerle kandırılmanız çok daha zor olur.

2. Kimden Aldığınız, Ne Aldığınız Kadar Önemli

Sadece traktöre değil, satıcıya da bakın.

• Mümkünse köyünde, kasabasında tanınan, sabit adresi olan kişilerden alın.
• Sık sık traktör alıp satan, “devamlı işi bu olan” ama resmi galeri olmayan kişilere karşı temkinli olun.
• Telefonu sık değiştiren, “Ben şehir dışındayım, kardeşim gösterecek” diyen profillere dikkat edin.

Unutmayın: Güven vermeyen satıcıdan en uygun traktör bile alınmaz.

3. Ruhsat, Şasi ve Motor Numarasını Mutlaka Karşılaştırın

Belgeleri görmeden traktörün yanına bile gitmeyin.

• Ruhsattaki şasi numarası (şasi no) ile traktör üzerindeki numaranın aynı olduğundan emin olun.
• Aynı şekilde motor numarasını da ruhsatla karşılaştırın.
• Numaranın kazınmış, silinmiş, oynanmış olduğuna dair bir şüpheniz olursa kesinlikle uzak durun.

Şasi ve motor numaraları uyuşmayan bir traktör, sadece dolandırıcılık değil, hukuki ve adli bir sorun anlamına gelebilir.

4. Kilo Metre Gibi: Saat Göstergesinin Gerçekliğini Sorgulayın

Birçok çiftçi traktörün çalışma saati üzerinden değerlendirme yapar. İşte bu yüzden bazı satıcılar saat göstergesini geri aldırmayı tercih eder.

Dikkat etmeniz gerekenler:

• Pedallar, direksiyon, vites topuzu, koltuk süngeri aşırı yıpranmışsa ama saat az gösteriyorsa şüphelenin.
• Hidrolik kollar, kuyruk mili çıkışı, çekik kollar çok yorgunsa ama “traktör 2.000 saatte” deniyorsa bu da uyumsuzdur.
• Mümkünse markanın yetkili servisine gidip, elektronik kayıtlar üzerinden saat kontrolü yaptırın (yeni nesil modellerde).

Saatle oynanmış traktörün değeri, sanılandan çok daha düşüktür.

5. Motoru Soğukken Çalıştırın: İlk Çalışma Her Şeyi Söyler

Birçok satıcı, motorun eksiklerini saklamak için traktörü siz gelmeden önce ısıtır. Siz baktığınızda traktör tek marşta çalışır, dumanı azdır; her şey normal görünür.

Şunu isteyin:

“Traktörü ben gelmeden çalıştırmayın, soğukken ilk çalıştırmayı kendim görmek istiyorum.”

Soğuk çalıştırmada şunlara dikkat edin:

• Geç alma, zor marş, uzun süre çevirme var mı?
• İlk çalıştığında yoğun siyah, mavi veya beyaz duman atıyor mu?
• Rolanti düzensiz mi, tekleme var mı?

Bu belirtiler, motorun revizyon ihtiyacı olduğuna işaret edebilir. Bu da size ciddi masraf demektir.

6. Deneme Sürüşü Yapmadan Asla Kapora Vermeyin

Traktör; rölantide, yerinde çalışırken değil, tarlada ve yolda gerçek yüzünü gösterir.

Deneme sürüşünde:

• Tüm vitesleri tek tek deneyin (ileri-geri, seri-lento, powershift varsa onu da).
• Direksiyonun boşluğunu, sağ-sol yaparken ölü noktaları kontrol edin.
• Frenleri düz yolda ani frenle test edin, tek tarafa çekme var mı bakın.
• 4×4 modellerde ön çekişi, eğimli bir alanda mutlaka deneyin.
• Kuyruk milini (PTO) devreye alıp ses, sarsıntı, boşluk var mı kontrol edin.

Deneme sürüşü iznini vermeyen satıcıdan, ne kadar uygun fiyat olursa olsun uzak durun.

7. Ustanız Olmadan Büyük Paraya İş Yapmayın

Ne kadar traktör tecrübeniz olursa olsun, profesyonel göz çoğu zaman fark yaratır.

• Bölgenizde güvendiğiniz bir traktör ustasını yanınıza alın.
• Ustanız şunlara baksın:
  • Motor kompresyon durumu
  • Şanzıman ve diferansiyelde ses, boşluk
  • Hidrolik kaldırma gücü, kaçırma olup olmadığı
  • Direksiyon sisteminin durumu
  • Şasi ve akslarda kaynak, çatlak, yamukluk

Ustaya vereceğiniz bir günlük ücret, ileride ödeyeceğiniz binlerce liralık masrafı önleyebilir.

8. Kapora ve Ödeme Konusunda Bu Hatalara Düşmeyin

Dolandırıcılığın en sık görüldüğü nokta, kapora ve ödeme aşaması.

• Traktörü görmeden, denemeden “symbolik kapora” bile göndermeyin.
• Mümkünse ödemeyi noter satışı ile aynı gün yapın.
• Yüksek meblağlarda, elden çanta çanta para taşımak yerine banka üzerinden EFT/havale tercih edin.
• “Notere gitmeye gerek yok, devir işini sonra hallederiz” diyenlere kesinlikle güvenmeyin.

Unutmayın: Traktör sizin adınıza noter satışı yapılmadan, hukuken hâlâ satıcının malı olabilir.

Sonuç: Acele Etmeyen, Soran ve Araştıran Çiftçi Kolay Kolay Dolandırılmaz

İkinci el traktör alırken dolandırılmamak için üç temel prensibi aklınızdan çıkarmayın:

1. Araştırmadan fiyat konuşmayın.
2. Güvenmediğiniz kişiden traktör almayın.
3. Usta ve noter olmadan iş bitirmeyin.

Doğru model, temiz geçmiş, sağlam motor-şanzıman ve düzgün bir satış süreciyle, ikinci el traktör; hem bütçenizi yormayan hem de yıllarca yanınızda çalışacak güçlü bir iş ortağına dönüşebilir.

Kısacası: Traktörü aceleyle değil, akılla alın.